بی‌مهرگان بررسی رابطه میان حلزون های خشکی زی و ویژگی های فیزیکوشیمیایی خاک در جنگل های هیرکانی شمال ایران

[-pariya-]

عوامل مختلفی تنوع زیستی یک اکوسیستم را تحت تاثیر قرار میدهند و یکی از مهمترین این عوامل ویژگیهای فیزیکوشیمیایی خاک است. در اکوسیستمهای خشکی بویژه جنگلها، بستر خاک، زیستگاه گونههای متنوعی از بیمهرگان است. حلزونهای زمینی بعنوان یکی از مهمترین گروههای بیمهرگان خشکیزی در اکوسیستمهای جنگلی بشمار میروند.

 

[-pariya-]

یکی از عوامل مهم و تاثیرگذار بر توزیع زیستی حلزونها، ویژگیهای فیزیکوشیمیایی خاک است. در این مطالعه ارتباط میان حضور حلزونها و شش پارامتر خاک شامل اسیدیته (pH‌)، کلسیم کل (Ca)، منیزیم کل (Mg)، کلسیم تبادلی (Ca++)، منیزیم تبادلی++) ‌(Mg و درصد رطوبت اشباع؛ بعنوان عوامل مهم تاثیر گذار در پراکنش حلزونهای خشکزی مورد بررسی قرار گرفت.

 

[-pariya-]

محدوده جغرافیایی مورد مطالعه این پژوهش، واقع در جنگلهای هیرکانی ایران است. ایستگاه‌های نمونه‌برداری پس از بررسیهای میدانی انجام شده در سه ناحیه جنگلی مختلف در شهرهای کردکوی، آمل و تنکابن انتخاب شدند. جهت اطمینان از یک ارزیابی جامع، نمونهبرداری در هر جنگل در سه سایت مختلف صورت پذیرفت.

 

[-pariya-]

برای انجام این مطالعه در مجموع 27 پلات نمونهبرداری با ابعداد 3 متر × 3 متر در نه سایت مشخص شده بکار برده شد. شناسایی حلزونها و تخمین تنوع زیستی با استفاده روش بارکدینگ DNA صورت پذیرفت. به منظور توصیف آماری جوامع مورد بررسی، مقادیر مربوط به فراوانی افراد (تعداد کل حلزونها) و همچنین تنوع گونهای آن‌ها به تفکیک جنگلها برای هر سایت مشخص شد.

 

[-pariya-]

آنالیزهای مربوط به اندازهگیری فاکتورهای خاک با استفاده از روشهای استاندارد آزمایشگاهی صورت پذیرفت

 

[-pariya-]

بمنظور کاهش ابعاد دادهها و تعیین متغیرهای اصلی از آنالیز تعیین مولفه اصلی (PCA)‌ استفاده شد و جهت تعیین رابطه میان فاکتورهای فیزیکوشیمیایی خاک و حضور حلزونها آنالیز همبستگی کانونی (CCA) مورد استفاده قرار گرفت.

 

[-pariya-]

این آنالیز با مشخص نمودن میزان همبستگی بین پارامترها نشان می‌دهد که چگونه متغیرهای محیطی با توزیع گونه‌ها در مکان‌های مختلف مرتبط هستند. این آنالیزها با استفاده از نرمافزارR V.4.0.3 و بکارگیری بسته factoextra در این نرمافزار صورت پذیرفت.

 

[-pariya-]

در مجموع تعداد 679 عدد حلزون در ایستگاههای نمونهبرداری جمعآوری شد. نتایج درخت تبارشناختی و تعیین حدود گونهای نشان داد که 37 سکانس بدست آمده متعلق به 10 OTU میباشند. نتایج آنالیز ANOVA‌ تفاوت در فراوانی کل حلزونها میان جنگلها را معنیدار ارزیابی نموده است. فاکتورهای اصلی برای آنالیز CCA توسط PCA انتخاب شدند.

 

[-pariya-]

CCA با استفاده از کلسیم کل، منیزیم کل و درصد رطوبت اشباع انجام شد و نتایج نشان داد آن‌ها رابطه مثبتی را با اکثر OTU ها و همچنین فراوانی حلزونها داشتند. این فاکتورها نقش مهمی را در توزیع حلزونهای خشکیزی ایفا میکنند. نیاز آن‌ها به کلسیم و منیزیم جهت بازسازی پوسته نیازی اساسی است. همچنین مناطق با خاک مرطوب‌تر زیستگاه‌های مطلوب‌تری را برای حلزون‌ها فراهم می‌کنند.

 

[-pariya-]

نتیجه‌گیری
در این پژوهش با در نظر گرفتن چند فاکتور کلیدی رابطه میان ویژگیهای خاک و جامعه حلزونها در بخشهایی از جنگلهای هیرکانی مورد بررسی قرار گرفت و به ارائه یک ارزیابی کلی در مورد این ارتباط منتج شد. چنین مطالعاتی اطلاعاتی پایهای را تولید می کنند که به توسعه یک شاخص زیستی بومی سازی شده بر پایه حلزونهای خشکیزی ناحیه هیرکانی کمک می کند. استفاده از یک شاخص بومی در توسعه استراتژی‌های مدیریتی برای حفظ فون حلزون‌ها کاربردی است.