حقوق تسبیب در تحقق جرم

[-pariya-]

مردی بعد از به سرقت رفتن تلفن همراهش، سارق را دنبال کرد که هنگام تعقیب و گریز، مرد سارق با خودرو تصادف کرد و جان خود را از دست داد و در نهایت مالباخته به اتهام تسبیب در جنایت محاکمه شد. شاید بسیاری از ما با عنصر تسبیب در تحقق جرم آشنا نباشیم و ندانیم که ممکن است ناخواسته و ندانسته مرتکب تسبیب در جرم و جنایت شویم؛ همانند کاری که این مالباخته کرد.

 

[-pariya-]

اما جهل به قانون (ندانستن قانون) رافع مسئولیت کیفری نیست و هر کسی باید متناسب با جرمی که مرتکب می‌شود، محاکمه و مجازات شود.

 

[-pariya-]

یکی از اصول مسلم حقوقی در نظام قضایی ما این است که «جهل به قانون رافع مسئولیت نیست». مضمون این قاعده این است که چنین فرض می‌شود، تمام افراد جامعه، از همه احکام و قوانین، آگاهی دارند و مصداق بارز فرض‌های حقوقی، اطلاع یافتن از قوانین است

 

[-pariya-]

بنابراین ادعای جهل نسبت به قانون از ناحیه هیچ‎ک.س پذیرفته نیست، یعنی فردی در مقام اثبات نمی‌تواند بگوید که من درباره فلان قانون آگاهی نداشتم.

 

[-pariya-]

هرچند که از بعد حقوقی، ضرورت آموزش (تعلم) قوانین، از اصول مسلم حقوقی است و برهمه مکلفان (کسانی که به سن بلوغ و تکلیف رسیده‎اند) واجب است که قوانین مدون مصوب مجلس شورای اسلامی را پس از ابلاغ دولت و لازم‎الاجرا شدن آن با اعلان در روزنامه رسمی یاد بگیرند و طبق آن عمل کنند

 

[-pariya-]

بنابراین اگر اجرای قانون در مقابل هر کسی منوط به اطلاع او باشد، هیچ قانونی اجرا نمی‌شود، چون فرض شده است که اگر قانون در روزنامه رسمی منتشر شود و پانزده روز از مدت آن بگذرد، همه نسبت به قانون آگاه شده‎اند

 

[-pariya-]

در حقیقت، چنانچه قانونی تصویب و لازم‎الاجرا شود، کسی حق ندارد بگوید که من این قانون را نمی‌دانم. زیرا بعد از آن انتشار قانون، همه آگاه به قانون فرض می‌شوند.

 

[-pariya-]

معنای تسبیب​

تسبیب یک عنوان فقهی است که درباره سبب وقوع جنایت بر افراد و غصب و اتلاف اموال به کار می‌رود که فرد به‎طور مستقیم در بروز آن نقشی ندارد و در لغت نیز به معنای سبب شدن برای تحقق امری است.

 

[-pariya-]

تسبیب در مقابل مباشرت به کار می‌رود. در مباشرت کار بدون واسطه انجام می‌شود. به عبارتی جنایت یا اتلاف مال دیگری به طور مستقیم توسط شخص صورت می‌گیرد. همانند فردی که مستقیما به دیگری شلیک کند یا آتش به خرمن دیگری بیندازد. اما در «تسبیب» فرد سبب وقوع جنایت، مستقیم در بروز آن نقش ندارد.

 

[-pariya-]

در ماده ۵۰۶ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ نیز تسبیب این‎گونه تعریف شده است که «تسبیب در جنایت آن است که کسی سبب تلف شدن یا مصدومیت دیگری را فراهم کند و خود مستقیماً مرتکب جنایت نشود؛ به‌طوری که در صورت فقدان رفتار او جنایت حاصل نمی‎شد