آموزشی «عناصر داستانی»

[-pariya-]

اگر «من راوی» نویسنده داستان باشد، ردپای زیادی از خود در داستان به جا می گذارد که در اصطلاح می گویند، نویسنده مداخله گر. این زاویه روایت، متن را به سوی خاطره پیش می برد. برای آن که داستان به سوی خاطره نرود، نویسنده باید با فضا سازی و خلق گفت و گو، جنبه های داستانی اش را افزایش دهد.

 

[-pariya-]

زاویه روایت دوم شخص
شیوه ای دیگر که در داستان نویسی معاصر تا اندازه ای رواج پیدا کرده، زاویه روایت دوم شخص است. نویسنده در این شیوه، مستقیماً شخص یا اشخاص داستانش و در حقیقت خواننده را مورد خطاب قرار می دهد و داستان را روایت می کند. به همین خاطر به این زاویه، زاویه روایت خطابی نیز می گویند.

 

[-pariya-]

این شیوه خواننده را به عنوان یکی از شخصیت ها وارد متن می کند و همین باعث می شود تا خواننده خود را در ساخت ماجرا شریک و سهیم بداند. بنابر این نوعی کشش به حساب می آید تا خواننده متن را بخواند و ادامه دهد. البته به درستی روشن نیست که خواننده همان مؤلف است یا شخص دیگر ی که ممکن است سوم شخص باشد.

 

[-pariya-]

زاویه سوم شخص دانای کل محدود
شمار فراوانی از داستان ها از زبان سوم شخص (او) روایت می شوند. در این شیوه، همیشه یک (او) حضور دارد که ماجراهای داستان را روایت می کند. راوی سوم شخص می تواند همواره و در همه جا پا به پای آدم ها و رویدادهای داستان برود و حضور داشته باشد. این حضور همیشگی در کارزار داستان، از راوی (او)، شخصی آگاه به زمان و مکان و دانایی مؤثر و فعال، ساخته و جلوه می دهد

 

[-pariya-]

در این نوع زاویه دید راوی دانایی اش را به اشخاص و حوادث مشخص و معلوم، محدود می کند. به عبارتی دیگر راوی در جاهایی حضور پیدا می کند که شخص یا اشخاص و …. حضور دارند. به نوعی حضور موقت و بیرونی در این زاویه مطرح است.

 

[-pariya-]

زاویه روایت سوم شخص دانای کل نامحدود

اما گاهی راوی، پا از این فراتر می گذارد و در پیدا و پنهان آدم ها و رویدادها، حاضر می شود و زیر و بم ماجراها را بر ملا می سازد. راوی در این زاویه حتی اندیشه اشخاص و کنش انجام نگرفته را با شم کنجکاوانه خود در می یابد و پیش از آدم ها و بروز رویدادها، آن ها را اجرا می کند. یعنی هیچ گونه محدودیتی را بر نمی تابد

 

[-pariya-]

کشمکش
داستان نویسان به خوبی می دانند که بدون وجود کشمکش و جدال، داستان جذاب و پرکششی نخواهند داشت. بنابراین کاربردهای کشمکش را به طور اختصار و فهرست وار یادآوری می کنیم:

گسترش و میدان دادن به پیرنگ داستان؛
پیشبرد رویدادها؛
فضاسازی؛
شخصیت پردازی؛
ایجاد کشش و همراه کردن خواننده با داستان؛

 

[-pariya-]

ایجاد کشش و همراه کردن خواننده با داستان؛
افزایش جذابیت و بیدار کردن حس کنجکاوی و ایجاد تعلیق و «هول و ولا» در خواننده؛
نجات دادن خط طولی یا عرضی داستان از حالت رکود و یک نواختی؛
ایجاد هیجان در خواننده.