جدیدترین‌ها

خوش آمدید

با ثبت نام ، شما می توانید با سایر اعضای انجمن ما در مورد بحث کنید و همچنین تبادل نظر داشته‌باشید.

اکنون ثبت‌نام کنید!
  • هر گونه تشویق و ترغیب اعضا به متشنج کردن انجمن و اطلاع ندادن، بدون تذکر = حذف نام کاربری
  • از کاربران خواستاریم زین پس، از فرستادن هر گونه فایل با حجم بیش از 10MB خودداری کرده و در صورتی که فایل‌هایی بیش از این حجم را قبلا ارسال کرده‌اند حذف کنند.

آموزشی (آموزش گام‌به‌گام نقد عنوان «قسمت۴»)

اطلاعات موضوع

درباره موضوع به تاریخ, موضوعی در دسته آموزش نقد توسط ساناز هموطن با نام (آموزش گام‌به‌گام نقد عنوان «قسمت۴») ایجاد شده است. این موضوع تا کنون 12 بازدید, 10 پاسخ و 0 بار واکنش داشته است
نام دسته آموزش نقد
نام موضوع (آموزش گام‌به‌گام نقد عنوان «قسمت۴»)
نویسنده موضوع ساناز هموطن
تاریخ شروع
پاسخ‌ها
بازدیدها
اولین پسند نوشته
آخرین ارسال توسط ساناز هموطن
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
1000075789.jpg
عنوان قبل از داستان چه چیزی به خواننده می‌گوید؟
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
خواننده هنوز رمان را باز نکرده، اما عنوان را دیده است.

همین چند کلمه می‌تواند در ذهن او یک تصویر، احساس یا انتظار بسازد.
مثلاً عنوان «خانه‌ی آخر» ممکن است حس پایان، تنهایی یا راز را ایجاد کند.
اما نکته‌ی مهم برای منتقد این است که این برداشت اولیه را ثبت کند؛ نه اینکه فوراً آن را درست یا غلط بداند.
قبل از خواندن رمان، از خودتان بپرسید:
با دیدن این عنوان انتظار چه داستانی را دارم؟
چه فضایی در ذهنم ساخته شد؟
چه اتفاقی ممکن است در داستان رخ دهد؟
حالا رمان را بخوانید و دوباره به همان پاسخ‌ها برگردید.
اگر انتظار اولیه با محتوای اثر فاصله دارد، باید دلیلش را پیدا کنید.
گاهی این فاصله ضعف عنوان است و گاهی کاملاً عمدی است.
پس در نقد عنوان، فقط خود عنوان را نبینید.
ببینید عنوان پیش از خواندن رمان، چه داستانی را در ذهن مخاطب آغاز می‌کند.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
انتظار اولیه‌ی خواننده را ثبت کنیم.

یکی از کارهای مهم منتقد این است که قبل از خواندن رمان، واکنش اولیه‌ی خودش به عنوان را ثبت کند.
چرا؟
چون بعد از خواندن داستان، اطلاعات زیادی در اختیار داریم و ممکن است دیگر نتوانیم برداشت اولیه‌ی خودمان را به‌درستی به یاد بیاوریم.
مثلاً عنوان «آخرین مسافر» را می‌بینیم.
قبل از خواندن، ممکن است انتظار یک داستان جاده‌ای، معمایی یا حتی عاشقانه داشته باشیم.
هیچ‌کدام هنوز حقیقت داستان نیستند.
این فقط انتظار اولیه‌ی مخاطب است.
منتقد باید آن را یادداشت کند و بعد ببیند رمان با این انتظار چه کرده‌است.
آیا آن را تأیید کرده؟
آیا تغییرش داده؟
آیا عمداً مخاطب را به مسیر دیگری برده؟
هرسه حالت می‌توانند آگاهانه و موفق باشند.
بنابراین نباید انتظار اولیه را معیار خوب یا بد بودن قرار دهیم.
این انتظار فقط یک ابزار اندازه‌گیری است.
منتقد با ثبت واکنش اولیه می‌تواند بفهمد عنوان قبل از ورود به داستان، چه تصویری در ذهن خواننده ساخته‌است.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
عنوان چگونه مخاطب را متوقف می‌کند؟

هر عنوانی قرار نیست معما بسازد.
گاهی عنوان فقط با یک تصویر، تضاد یا ترکیب غیرمنتظره باعث می‌شود خواننده مکث کند.
فرض کنید دو عنوان داریم:
«خاطره‌ی مادر»
و
«مادرم خاطره شد»
هر دو درباره‌ی یک مفهوم کلی صحبت می‌کنند، اما اثر اولیه‌شان یکسان نیست.
عنوان دوم به دلیل ساختار جمله‌ای و تغییر رابطه‌ی میان «مادر» و «خاطره»، سؤال بیشتری ایجاد می‌کند.
منتقد باید این تفاوت را ببیند.
وقتی می‌گوییم:
«این عنوان جذاب است.»
هنوز تحلیل نکرده‌ایم.
باید بگوییم جذابیت از کجا آمده:
از تصویر؟
از تضاد؟
از احساس؟
از پرسش؟
از تازگی ترکیب؟
یا از ایجاد یک اتفاق غیرمنتظره در ذهن؟
گاهی حتی یک عنوان بسیار ساده می‌تواند مخاطب را متوقف کند، به شرطی که میان کلمات آن رابطه‌ای وجود داشته باشد که ذهن را به حرکت بیندازد.
بنابراین یکی از وظایف منتقد این است که منبع توقف ذهنی خواننده را پیدا کند.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
عنوان چگونه سؤال ایجاد می‌کند؟

یکی از مهم‌ترین توانایی‌های یک عنوان، ایجاد سؤال در ذهن خواننده است.
اما هر سؤالی ارزشمند نیست.
عنوانی مثل:
«چه کسی در را زد؟»
مستقیماً یک سؤال ایجاد می‌کند.
اما عنوانی مثل:
«سایه‌ای که اسم نداشت»
ممکن است سؤال مستقیم نپرسد، ولی ذهن خواننده را به سمت چند پرسش ببرد:
سایه چیست؟
چرا اسم ندارد؟
این عبارت به شخصیت مربوط است یا اتفاقی در داستان؟
منتقد باید تشخیص دهد عنوان از چه راهی کنجکاوی ایجاد می‌کند:
سؤال مستقیم؟
ابهام؟
تضاد؟
اطلاعات ناقص؟
تصویر غیرعادی؟
در نقد حرفه‌ای بهتر است به جای جمله‌ی کلی «عنوان کنجکاوکننده است»، مشخص کنیم:
کنجکاوی عنوان دقیقاً از کجا به وجود می‌آید؟
این سؤال ساده، نقد را از تعریف و تمجید معمولی جدا می‌کند.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
سؤال خوب یا سؤال بی‌پاسخ؟

هر عنوانی که سؤال ایجاد کند، الزاماً موفق نیست.
گاهی خواننده با دیدن عنوان سؤال می‌کند، اما بعد از خواندن رمان هنوز دلیل وجود آن سؤال را پیدا نمی‌کند.
اینجا باید میان دو نوع کنجکاوی تفاوت بگذاریم:
کنجکاویِ متصل به داستان
و
کنجکاویِ بی‌پشتوانه
اگر عنوان «اتاق سیزدهم» باشد، مخاطب انتظار دارد این عدد و این اتاق در داستان اهمیت داشته باشند.
اگر هیچ اتاق سیزدهمی وجود نداشته باشد و عنوان هیچ ارتباط مفهومی دیگری هم با رمان نداشته باشد، سؤال ایجادشده بی‌پاسخ مانده‌است.
اما اگر در پایان بفهمیم «اتاق سیزدهم» یک استعاره بوده، عنوان دوباره معنا پیدا می‌کند.
پس منتقد باید بپرسد:
سؤالی که عنوان ایجاد کرده، در خود رمان پاسخ یا مسیر کشف دارد؟
عنوان قرار نیست فقط ذهن خواننده را قلقلک دهد.
باید او را به سمت داستان هدایت کند.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
عنوان و کنجکاوی مرحله‌ای‌.

بعضی عنوان‌ها در همان لحظه‌ی اول سؤال بزرگی ایجاد نمی‌کنند.
اما بعد از خواندن چند صفحه، معنای آن‌ها آرام‌آرام بیشتر می‌شود.
این نوع عنوان می‌تواند در طول داستان رشد کند.
مثلاً عنوانی مثل:
«کلید»
در ابتدا ممکن است بسیار ساده باشد.
اما اگر در داستان چند بار به یک کلید اشاره شود، اهمیت آن بیشتر می‌شود.
در میانه‌ی داستان ممکن است مخاطب بفهمد کلید فقط یک وسیله نیست.
و در پایان، عنوان معنایی کاملاً متفاوت پیدا کند.
اینجا منتقد باید عنوان را در سه زمان بررسی کند:
قبل از خواندن
در میانه‌ی خواندن
بعد از پایان
اگر معنای عنوان در این سه مرحله تغییر یا عمیق‌تر شود، این تغییر می‌تواند یکی از نقاط قوت طراحی عنوان باشد.
بنابراین عنوان همیشه قرار نیست در همان نگاه اول تمام قدرت خود را نشان دهد.
گاهی بهترین عنوان، عنوانی است که همراه با خواننده رشد می‌کند.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
عنوانی که خواننده را به برداشت اشتباه می‌برد.

گاهی نویسنده عمداً عنوانی انتخاب می‌کند که مخاطب در برخورد اول برداشت خاصی داشته باشد و بعد در طول داستان متوجه شود تصور اولیه‌اش کامل نبوده‌است.
این روش می‌تواند جذاب باشد، اما یک شرط دارد:
برداشت اولیه باید در نهایت معنا پیدا کند.
فرض کنید عنوان رمان:
«مردی که فرار کرد»
باشد.
خواننده احتمالاً انتظار دارد با داستان فرار یک شخصیت روبه‌رو شود.
اما اگر در پایان مشخص شود «فرار» معنایی استعاری داشته و شخصیت از گذشته‌ی خودش فرار می‌کرده، عنوان می‌تواند لایه‌ی دوم پیدا کند.
منتقد نباید صرفاً به دلیل برداشت اشتباه اولیه بگوید عنوان گمراه‌کننده است.
باید ببیند:
آیا این گمراهی عمدی است؟
آیا متن بعداً آن را اصلاح می‌کند؟
آیا برداشت اولیه در پایان معنای تازه‌ای پیدا می‌کند؟
اگر پاسخ مثبت باشد، عنوان ممکن است بخشی از بازی روایی اثر باشد.
پس هر فاصله‌ای میان عنوان و برداشت اولیه، ایراد نیست.
گاهی همین فاصله، طراحی عنوان است.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
عنوان چه چیزی را پنهان می‌کند؟

عنوان فقط با چیزهایی که می‌گوید کار نمی‌کند؛ گاهی قدرتش در چیزهایی است که نمی‌گوید.
فرض کنید عنوان:
«آن روز»
باشد.
این عنوان اطلاعات زیادی نمی‌دهد.
اما همین حذف اطلاعات می‌تواند سؤال ایجاد کند:
کدام روز؟
چه اتفاقی افتاده؟
چرا آن روز مهم است؟
منتقد باید به «اطلاعات غایب» هم توجه کند.
چه چیزی می‌توانست در عنوان گفته شود اما عمداً گفته نشده؟
آیا این حذف باعث جذابیت شده؟
یا عنوان را بیش از حد خالی کرده‌است؟
گاهی نویسنده با حذف اطلاعات، فضای کشف ایجاد می‌کند.
گاهی هم اطلاعات آن‌قدر کم است که مخاطب هیچ نقطه‌ای برای اتصال به داستان پیدا نمی‌کند.
بنابراین در نقد عنوان‌های کوتاه و مبهم، فقط نپرسید:
«چه چیزی در عنوان هست؟»
یک سؤال دیگر هم اضافه کنید:
«چه چیزی می‌توانست باشد اما عمداً نیست؟»
گاهی پاسخ همین سؤال، دلیل موفقیت یا ضعف عنوان را آشکار می‌کند.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
عنوان چه چیزی را به خواننده وعده می‌دهد؟

هر عنوان، حتی اگر نویسنده آگاهانه چنین قصدی نداشته باشد، نوعی انتظار ایجاد می‌کند.
عنوان «آخرین پرونده» احتمالاً انتظار داستانی معمایی یا جنایی ایجاد می‌کند.
عنوان «باغ مادربزرگ» ممکن است فضای خانوادگی یا نوستالژیک را تداعی کند.
اما منتقد باید از خودش بپرسد:
آیا این وعده در رمان تحقق پیدا می‌کند؟
وعده‌ی عنوان لزوماً نباید کاملاً مستقیم باشد.
ممکن است عنوان فقط یک حس، فضا یا مضمون را وعده دهد.
مشکل زمانی ایجاد می‌شود که عنوان خواننده را به سمت تجربه‌ای ببرد که رمان اساساً آن را ارائه نمی‌کند.
در چنین شرایطی، نقد باید دقیق باشد.
به جای:
«عنوان اشتباه است.»
بگوییم:
«عنوان در برخورد اول انتظار X را ایجاد می‌کند، درحالی‌که رمان عمدتاً بر Y تمرکز دارد؛ بنابراین میان وعده‌ی اولیه‌ی عنوان و تجربه‌ی اصلی اثر فاصله ایجاد می‌شود.»
این جمله به نویسنده نشان می‌دهد مشکل دقیقاً کجاست.
عنوان به خواننده قول می‌دهد؛ منتقد بررسی می‌کند که رمان به آن قول چه پاسخی داده‌است.
 
بالا پایین