جدیدترین‌ها

خوش آمدید

با ثبت نام ، شما می توانید با سایر اعضای انجمن ما در مورد بحث کنید و همچنین تبادل نظر داشته‌باشید.

اکنون ثبت‌نام کنید!
  • هر گونه تشویق و ترغیب اعضا به متشنج کردن انجمن و اطلاع ندادن، بدون تذکر = حذف نام کاربری
  • از کاربران خواستاریم زین پس، از فرستادن هر گونه فایل با حجم بیش از 10MB خودداری کرده و در صورتی که فایل‌هایی بیش از این حجم را قبلا ارسال کرده‌اند حذف کنند.

آموزشی (آموزش گام‌به‌گام نقد عنوان «قسمت۶»)

اطلاعات موضوع

درباره موضوع به تاریخ, موضوعی در دسته آموزش نقد توسط ساناز هموطن با نام (آموزش گام‌به‌گام نقد عنوان «قسمت۶») ایجاد شده است. این موضوع تا کنون 13 بازدید, 10 پاسخ و 0 بار واکنش داشته است
نام دسته آموزش نقد
نام موضوع (آموزش گام‌به‌گام نقد عنوان «قسمت۶»)
نویسنده موضوع ساناز هموطن
تاریخ شروع
پاسخ‌ها
بازدیدها
اولین پسند نوشته
آخرین ارسال توسط ساناز هموطن
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
1000075793.jpg
«عنوان و ژانر؛ اولین نشانه‌ی مسیر»
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
وقتی خواننده عنوان رمان را می‌بیند، هنوز داستان را نخوانده است، اما ممکن است از همان عنوان، حدس بزند با چه نوع اثری روبه‌رو خواهد شد.

عنوان «آخرین پرونده» احتمالاً فضای معمایی یا پلیسی را تداعی می‌کند.
عنوان «قصه‌ی یک تابستان» ممکن است فضای اجتماعی، خانوادگی یا عاشقانه ایجاد کند.
این برداشت اولیه همان چیزی است که منتقد باید بررسی کند.
در مرحله‌ی اول از خودمان بپرسیم:
عنوان چه ژانری را به ذهن من نزدیک می‌کند؟
سپس ژانرهای اعلام‌شده‌ی رمان را بررسی کنیم.
اگر این دو با هم هماهنگ باشند، عنوان توانسته یکی از نخستین نشانه‌های ژانری اثر را به مخاطب منتقل کند.
اما اگر هماهنگ نباشند، هنوز نمی‌توانیم بگوییم عنوان اشتباه است.
ممکن است نویسنده عمداً از عنوانی استفاده کرده باشد که با انتظار معمول مخاطب فاصله دارد.
بنابراین اولین اصل:
عنوان را با ژانر مقایسه کن، اما اختلاف میان آن‌ها را فوراً ضعف تلقی نکن.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
عنوان چه انتظاری از ژانر می‌سازد؟

هر ژانر مجموعه‌ای از نشانه‌ها و انتظارهای رایج دارد.
برای مثال، عنوانی مانند «پرونده‌ی شماره‌ی هفت» احتمالاً ذهن مخاطب را به سمت معما، جرم یا تحقیق می‌برد.
در مقابل، عنوانی مانند «بوی نان تازه» می‌تواند فضای خانوادگی، روستایی یا نوستالژیک ایجاد کند.
منتقد باید ببیند عنوان چه انتظاری می‌سازد و رمان چه چیزی ارائه می‌دهد.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
عنوان نباید الزاماً تمام ژانر را اعلام کند.
ممکن است یک رمان چند ژانر داشته باشد و عنوان فقط یکی از آن‌ها را برجسته کند.
در این حالت باید ببینیم آیا انتخاب نویسنده منطقی است یا خیر.
مثلاً اگر رمان ترکیبی از عاشقانه و جنایی باشد و عنوان فقط فضای جنایی را نشان دهد، این موضوع به خودی خود ایراد نیست.
سؤال مهم‌تر این است:
آیا بخش عاشقانه در هویت کلی اثر آن‌قدر مهم است که عنوان باید نشانه‌ای از آن هم داشته باشد؟
پس منتقد به جای شمردن ژانرها، وزن هر ژانر در اثر را هم در نظر می‌گیرد.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
ژانر آشکار و ژانر پنهان در عنوان.

گاهی عنوان ژانر را خیلی واضح نشان می‌دهد.
مثلاً کلماتی مانند «قاتل»، «پرونده»، «بازجویی» یا «جنایت» می‌توانند انتظار یک اثر جنایی ایجاد کنند.
اما گاهی عنوان هیچ نشانه‌ی مستقیمی از ژانر ندارد.
مثلاً عنوان «ساعت سه» به‌تنهایی نمی‌گوید رمان عاشقانه است، جنایی است یا اجتماعی.
این نوع عنوان را نباید فوراً ضعیف بدانیم.
گاهی نویسنده ترجیح داده ژانر از طریق داستان آشکار شود، نه از طریق عنوان.
منتقد باید تفاوت میان این دو روش را تشخیص دهد:
عنوان ژانر را اعلام می‌کند.
یا:
عنوان ژانر را پنهان نگه می‌دارد.
هر دو روش می‌توانند قابل استفاده باشند.
اما اگر عنوان هیچ نشانه‌ای از ژانر نداشته باشد، باید بررسی کنیم آیا عناصر دیگر عنوان، مثل فضا، لحن یا مضمون، جای این نشانه را گرفته‌اند یا نه.
بنابراین نبودن نشانه‌ی مستقیم ژانر، به معنی نبودن ارتباط ژانری نیست.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
عنوان و ژانرهای ترکیبی.

بعضی رمان‌ها فقط یک ژانر ندارند.
ممکن است اثری هم‌زمان عاشقانه، معمایی و اجتماعی باشد.
در این شرایط، منتقد نباید انتظار داشته باشد عنوان همه‌ی ژانرها را مستقیم معرفی کند.
مثلاً عنوان:
«ردپای باران»
ممکن است برای یک رمان عاشقانه ـ معمایی انتخاب شده باشد.
«ردپا» می‌تواند فضای معمایی ایجاد کند و «باران» فضای احساسی یا شاعرانه.
اینجا دو واژه در کنار هم می‌توانند دو مسیر متفاوت ایجاد کنند.
منتقد باید بررسی کند:
آیا هر بخش عنوان با یکی از لایه‌های ژانری ارتباط دارد؟
آیا این ارتباط طبیعی است؟
آیا یکی از ژانرها کاملاً نادیده گرفته شده؟
و مهم‌تر:
آیا ژانرهای مختلف واقعاً در بدنه‌ی داستان حضور پررنگ دارند یا فقط در معرفی اثر نوشته شده‌اند؟
گاهی مشکل از عنوان نیست؛ مشکل این است که ژانرهای اعلام‌شده با خود رمان هماهنگ نیستند.
پس منتقد باید ابتدا ژانر واقعی اثر را از ژانر اعلام‌شده جدا کند و سپس عنوان را با آن مقایسه کند.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
عنوان نباید وعده‌ی ژانری دروغین بدهد.

عنوان می‌تواند انتظار ایجاد کند، اما نباید بدون دلیل مخاطب را به مسیر کاملاً متفاوتی بفرستد.
مثلاً عنوانی مانند:
«پرونده‌ی قاتل خاموش»
انتظار یک داستان جنایی ایجاد می‌کند.
اگر رمان درواقع یک عاشقانه‌ی خانوادگی باشد و هیچ پرونده یا قتلی در آن وجود نداشته باشد، فاصله‌ی زیادی میان عنوان و اثر شکل گرفته‌است.
اما اگر عبارت «قاتل خاموش» در داستان معنایی استعاری داشته باشد، وضعیت متفاوت می‌شود.
در اینجا منتقد باید متن را بررسی کند.
آیا وعده‌ی ژانری عنوان در داستان توجیه می‌شود؟
اگر پاسخ منفی است، عنوان می‌تواند مخاطب را با انتظار اشتباه وارد اثر کند.
پس در نقد عنوان، یکی از پرسش‌های مهم این است:
«اگر فقط عنوان را ببینم، انتظار چه نوع داستانی پیدا می‌کنم؟ و آیا رمان واقعاً به آن انتظار پاسخ می‌دهد؟»
این سؤال مخصوصاً برای رمان‌هایی که ژانرهای متعدد دارند، اهمیت زیادی دارد.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
عنوان و فضای ژانری.

گاهی عنوان مستقیماً ژانر را معرفی نمی‌کند، اما فضای آن را منتقل می‌کند.
مثلاً:
«خانه‌ای در مه»
نه می‌گوید جنایی است، نه ترسناک و نه رازآلود.
اما ترکیب «خانه» و «مه» می‌تواند فضای رازآلود یا دلهره‌آوری ایجاد کند.
این نوع ارتباط را می‌توان ارتباط فضایی با ژانر دانست.
منتقد باید بررسی کند:
چه فضایی از عنوان دریافت می‌شود؟
این فضا به کدام ژانر نزدیک است؟
آیا فضای رمان نیز همین حس را دارد؟
اگر عنوان فضای آرام و لطیفی ایجاد کند ولی رمان از ابتدا تا انتها خشن و پرتنش باشد، باید دلیل این تضاد بررسی شود.
ممکن است تضاد عمدی باشد.
ممکن است عنوان استعاری باشد.
یا ممکن است انتخاب عنوان بدون توجه به فضای واقعی اثر انجام شده باشد.
بنابراین عنوان فقط با «موضوع ژانر» ارتباط ندارد.
گاهی حال‌وهوای عنوان مهم‌تر از کلمات مستقیم آن است.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
کلیشه‌های ژانری در عنوان.

هر ژانر مجموعه‌ای از کلمات پرتکرار دارد.
در عاشقانه ممکن است واژه‌هایی مانند عشق، قلب، بوسه و جدایی زیاد دیده شوند.
در جنایی ممکن است پرونده، قاتل، مرگ و خون بیشتر دیده شوند.
در فانتزی نیز واژه‌هایی مانند پادشاه، جادو، اژدها و قلمرو ممکن است تکرار شوند.
استفاده از این واژه‌ها به‌خودی‌خود اشتباه نیست.
مشکل زمانی ایجاد می‌شود که عنوان فقط از نشانه‌های تکراری ژانر تشکیل شده باشد و هیچ ویژگی شخصی یا تازه‌ای نداشته باشد.
مثلاً اگر ده‌ها عنوان مشابه از ترکیب «عشق + قلب + جدایی» ساخته شده باشند، عنوان جدید با همان الگو ممکن است قدرت تمایز کمتری داشته باشد.
پس منتقد باید دو موضوع را جدا بررسی کند:
ارتباط عنوان با ژانر
و
میزان تازگی عنوان در همان ژانر
یک عنوان می‌تواند کاملاً ژانری باشد اما همچنان تازه و متمایز به نظر برسد.
هدف این نیست که عنوان را از نشانه‌های ژانری خالی کنیم.
هدف این است که ببینیم آیا نویسنده توانسته از نشانه‌های آشنا، ترکیبی شخصی بسازد یا نه.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
وقتی عنوان برخلاف ژانر حرکت می‌کند.

گاهی عنوان عمداً با انتظار ژانری مخاطب مخالفت می‌کند.
مثلاً ممکن است یک داستان ترسناک عنوانی بسیار آرام داشته باشد:
«صبح بخیر، عزیزم»
در نگاه اول، عنوان فضای ترسناک ایجاد نمی‌کند.
اما اگر این عبارت در متن بار تهدیدآمیزی پیدا کند، همین تضاد می‌تواند بخشی از جذابیت اثر باشد.
بنابراین منتقد نباید بگوید:
«چون عنوان ترسناک نیست، پس برای رمان ترسناک مناسب نیست.»
باید بپرسد:
آیا تضاد میان عنوان و ژانر در خود داستان معنا پیدا می‌کند؟
اگر پاسخ مثبت باشد، این تضاد می‌تواند یک انتخاب هنری باشد.
اما اگر هیچ ارتباطی میان عنوان و فضای اثر وجود نداشته باشد، ممکن است مخاطب بدون آمادگی وارد داستان شود.
پس تضاد ژانری را همیشه با دو مرحله بررسی کنیم:
اول، تشخیص تضاد.
دوم، پیدا کردن دلیل روایی یا معنایی آن.
هر تضادی ایراد نیست؛ تضادِ بی‌کارکرد است که نیاز به بررسی دارد.
 
موضوع نویسنده
همیار سرپرست کتاب
پرسنل مدیریت
همیار سرپرست انجمن
منتقد ارشد کتاب
ناظر کتاب
ناظر تایید
کاربر ممتاز
Jul
1,043
18,207
مدال‌ها
3
آزمایش ژانری عنوان.

برای بررسی دقیق‌تر، یک تمرین ساده انجام دهید.
عنوان را بدون خواندن خلاصه‌ی رمان به چند نفر نشان دهید.
از آن‌ها نپرسید:
«عنوان خوب است؟»
این سؤال بیش از حد کلی است.
به‌جای آن بپرسید:
«فکر می‌کنی این رمان چه فضایی دارد؟»
یا:
«حدس می‌زنی با چه ژانری روبه‌رو هستی؟»
پاسخ‌ها را یادداشت کنید.
حالا آن‌ها را با ژانر واقعی رمان مقایسه کنید.
اگر بیشتر پاسخ‌ها به یک ژانر نزدیک باشند، عنوان توانسته یک نشانه‌ی ژانری ایجاد کند.
اگر پاسخ‌ها کاملاً متفاوت باشند، باید بررسی کنیم آیا این ابهام عمدی است یا خیر.
این آزمایش برای تعیین «درست یا غلط بودن» عنوان نیست.
فقط نشان می‌دهد عنوان چه برداشتی را در ذهن مخاطب ایجاد می‌کند.
در نقد حرفه‌ای، چنین آزمایشی می‌تواند کمک کند منتقد از برداشت شخصی خودش فاصله بگیرد.
گاهی چیزی که برای نویسنده کاملاً واضح است، برای خواننده چنین نیست.
و عنوان دقیقاً جایی است که این تفاوت می‌تواند خودش را نشان دهد.
 
بالا پایین