تمدن از اوج تا تاریخ یک جمهوری خلق

[زهرا حق شناس]

از اوج تا تاریخ روایتی از دیوار بزرگ چین و تمدنی که آن را به یادگار گذاشت

 

[زهرا حق شناس]

​

باد سردی از روی دیوار می‌گذشت و شعله‌ی مشعل‌های برج نگهبانی را به لرزه می‌انداخت. سربازها پشت دیوار ایستاده بودند و به تاریکیِ آن‌سوی گذرگاه خیره می‌شدند؛ به جایی که هیچ‌ک.س نمی‌دانست صبح، چه چیزی از آن بیرون خواهد آمد... .​

​

حال تو ای تاریخ، چه‌چیزی در نظرت پیداست؟!​

 

[زهرا حق شناس]

「千里之行，始于足下」
یعنی: «سفر هزار فرسنگی، از یک قدم آغاز می‌شود.»

 

[زهرا حق شناس]

پیش از آنکه شروع نماییم، ابتدا با یک چالش آغاز می‌کنیم.

---

به این فکر کنید؛ چشم‌هایتان را ببندید و خود را در کشور پهناور چین تصور کنید. کمی اطرافتان را رصد کنید؛ انگار واقعاً در حال گردش در سرزمین چین هستید.

در برابر خود، دیواری عظیم و طولانی را می‌بینید که بر فراز کوه‌ها امتداد یافته است. کمی جلوتر می‌روید؛ صدای قدم‌های سربازان را می‌شنوید و سپاهی عظیم را می‌بینید که با پرچم‌های سرخ، گوش‌به‌فرمان فرمانده ایستاده‌اند. در دوردست، سقف‌های خمیده و رنگارنگ ساختمان‌های چینی میان مه و کوه‌ها دیده می‌شوند و درختان و باغ‌های سرسبز اطراف، منظره را کامل کرده‌اند.

کمی به مسیرتان ادامه می‌دهید؛ بوی چای تازه‌دم و عود در هوا پیچیده است و صدای رفت‌وآمد مردم از کوچه‌های اطراف به گوش می‌رسد.

---

حالا چشم‌هایتان را باز کنید.
چه چیزی دیدید؟

 

[زهرا حق شناس]

حال بادقت به این تصویر نگاه کنید و جزئیات آن را به‌خاطر خود بسپارید، اگر بخواهید این تصویر را کمی خلاقانه و فانتزی(نزدیک به سبک نقاشی چینی) تصور کنید، چه جزئیاتی تغییر خواهد کرد؟

تصویری که تصور کردید، چه تفاوت‌هایی با این تصویر دارد؟ چه شباهت‌هایی دارد؟
(چالش اختلاف تصویر)

 

[زهرا حق شناس]

🏯 دیوار چین چیست؟
دیوار چین فقط یک دیوار ساده، مستقیم و یکپارچه نیست؛ بلکه مجموعه‌ای بسیار گسترده از دیوارها، خاکریزها، برج‌های دیده‌بانی، برج‌های علامت‌دهی، دژها، قلعه‌ها، دروازه‌ها، گذرگاه‌ها و مسیرهای نظامی است که در دوره‌های گوناگون تاریخی و در مناطق مختلف چین ساخته، گسترش داده و بازسازی شده‌اند. به همین دلیل، وقتی از «دیوار چین» سخن می‌گوییم، در واقع دربارهٔ شبکه‌ای طولانی و پیچیده از استحکامات دفاعی صحبت می‌کنیم، نه یک سازهٔ واحد که در یک زمان و به دست یک فرمانروا ساخته شده باشد.

 

[زهرا حق شناس]

این استحکامات در بخش‌های شمالی چین، در امتداد مرزهای طبیعی و مسیرهای مهم رفت‌وآمد، ساخته شدند. مسیر آن‌ها از دشت‌ها، بیابان‌ها، دره‌ها و رشته‌کوه‌های دشوار می‌گذرد. برخی قسمت‌ها امروزه سالم و باشکوه باقی مانده‌اند، اما بخش‌هایی دیگر در اثر گذشت زمان، فرسایش، زلزله، باد، باران و فعالیت‌های انسانی آسیب دیده یا تقریباً از میان رفته‌اند.

 

[زهرا حق شناس]

ساخت نخستین دیوارها و استحکامات دفاعی در سرزمین‌های مختلف چین، چندین سده پیش از میلاد آغاز شد. در آن زمان، حکومت‌ها و دولت‌های رقیب برای محافظت از قلمرو خود، دیوارها و خاکریزهای جداگانه‌ای می‌ساختند. پس از متحد شدن بخش بزرگی از چین به دست چین شی هوانگ، نخستین امپراتور چین، در حدود سال ۲۲۰ پیش از میلاد، برخی از این استحکامات به یکدیگر متصل یا تقویت شدند. هدف از این کار، ایجاد خط دفاعی گسترده‌تر و کنترل بهتر مرزهای شمالی بود.

 

[زهرا حق شناس]

با این حال، دیواری که امروزه بیشتر در عکس‌ها و تصاویر گردشگری دیده می‌شود، عمدتاً به دورهٔ سلسلهٔ مینگ مربوط است. سلسلهٔ مینگ از سال ۱۳۶۸ تا ۱۶۴۴ میلادی حکومت کرد و در این دوره، بخش‌های زیادی از دیوار با روش‌های مهندسی پیشرفته‌تر، سنگ‌های تراش‌خورده و آجر ساخته یا بازسازی شدند. برج‌های منظم، دیوارهای ضخیم، جان‌پناه‌ها و گذرگاه‌های نظامیِ بسیاری از قسمت‌های مشهور امروزی، یادگار همین دوره هستند.

 

[زهرا حق شناس]

طول دیوار چین را نمی‌توان فقط با اندازه‌گیری یک خط مستقیم مشخص کرد؛ زیرا این مجموعه از شاخه‌ها و بخش‌های گوناگون تشکیل شده است. بر اساس اندازه‌گیری‌های رسمی، مجموع طول بخش‌های مختلف دیوار و استحکامات وابسته به آن، بیش از بیست‌هزار کیلومتر برآورد شده است. البته همهٔ این مسیرها به شکل یک دیوار سنگی سالم باقی نمانده‌اند و برخی قسمت‌ها تنها به صورت خاکریز، پایه‌های فروریخته یا نشانه‌هایی در دل طبیعت دیده می‌شوند.