آموزشی میت یا افسانه در نویسندگی

[-pariya-]

سعدی

گرچه ایشان در صلاح و عافیت مستظهرند / ما به قلاشی و رندی در جهان افسانه‌ایم

منظور ایشان از کلمه افسانه آوازه‌ای است که بی‌پایه نیست و حقیقت دارد.

تا تو را حالی نباشد همچو ما / حال ما باشد تو را افسانه پیش

افسانه به معنای «داستان بی‌پایه» به‌کار رفته است.

۵-

 

[-pariya-]

نظامی گنجوی

جغد که شوم است به افسانه در / بلبل گنج است به ویرانه در

افسانه را به معنی «معتقدات خرافی» به‌کار برده است که به معنی باستانی میت که همان داستان‌های خیالی حامل معتقدات کهن و خرافی نزدیک است.

 

[-pariya-]

حافظ

شدم افسانه به سرگشتگی و ابروی دوست/ کشید در خم چوپانی خویش چون گویم

ایشان هر دو معنی افسانه را با هم در‌آمیخته است. «شهرت» باعث دهان ‌به ‌دهان گشتن می‌شود و از او «داستان خیالی» دربردارنده شهرت ساخته می‌شود. وجه پیچیدگی و دست درازی کلمه افسانه در این مصراع از شعر حافظ آشکار می‌‌شود.

 

[-pariya-]

تحلیل و نتیجه‌گیری

در یک جمع‌بندی می‌توان گفت که کلمه اسطوره در زبان عربی به معنی نوشته، سخن پریشان و افسانه است و به جز موردی که درباره خاقانی در بالا آمد کلمه اسطوره در فارسی به کار نمی‌رفته است. به‌علاوه، یکصد سال پیش واژه اسطوره در فرهنگ فارسی به معنی افسانه ظهور کرد

 

[-pariya-]

و تا چند دهه در نوشته‌های فارسی به چشم نخورد زیرا واژه اسطوره نمی‌توانست با واژه افسانه به عنوان مترادف دقیق و درست برای واژه انگلیسی میت برابری کند. اما سوال این است که چرا استفاده از کلمه اسطوره با چنین پیشینه سستی در زبان فارسی تبدیل به عادت نزد عده‌ای از فارسی‌زبانان شد و در عمل رواج یافت و آنها چه هدفی در این کار می‌جستند که استفاده از کلمه افسانه فارسی را بر زمین وانهادند؟

 

[-pariya-]

پاسخ به این سوال هنگامی میسر است که بدانیم این عده چه نوع درکی از کلمه میت داشتند که باعث شد تا کلمه اسطوره را به عنوان مترادف فارسی جلوی میت قرار دهند.

 

[-pariya-]

همراه با ظهور مفهوم‌ها و نظریه‌های گوناگون در علم میتولوژی، این گروه از متخصصان‌ فارسی‌‌زبان فقط به فهم شخصی خود از بعضی از این نظریه‌ها اتکا نمودند و این امر موجب شد که به معنای وسیع کلمه میت انگلیسی توجه نکنند و به اشتباه فکر کنند

 

[-pariya-]

که موضوع بحث در میتولوژی، فقط آفرینش جهان و انسان است که تجلی اراده مقدس آفریدگاری است که از قبل فرض گرفته شده است. از طرفی فکر کردند که افسانه داستانی است که مربوط به هر چیز می‌تواند باشد. بنابر‌این، برای اینکه بر جنبه حقیقت و راستی و مقدس بودن تاکید ورزند

 

[-pariya-]

به کلمه دیگری توسل جستند و در این راستا فکر کردند که کلمه اسطوره معنی تازه‌ای دارد و آن بعد تقدس را بیان می‌کند. جالب اینجاست که دیگران هم بدون تحلیل انتقادی استفاده از کلمه اسطوره را به عنوان معادل میت پذیرفتند.

 

[-pariya-]

از نظر این عده اسطوره و میت داستان مقدس است ولی افسانه داستان نامقدس؛ ام پرسش مهم این است که حقیقت یا مقدس ‌بودن چیست؟

نزد الیاده میت داستان خیالی و بی‌پایه‌ای است که اتفاقا معنی حقیقی و مقدس از آن بیرون می‌آید. الیاده یک تعریف از تعریف‌های میت را رساتر می‌بیند. آنجا که می‌گوید «میت روایت یک تاریخ مقدسی است که در ازل یا آغاز رخ داده است و در نتیجه میت باید راست باشد