آموزشی اصول انتخاب زاویه‌دید درست برای داستان

[Tara Motlagh]

۵. ورود به ذهن‌ها باید هدف داشته باشه
هر بار که ذهن شخصیتی رو باز می‌کنی، از خودت بپرس:
آیا این اطلاعات چیزی به درام اضافه می‌کنه؟
اگر نه، بهتره بیرون بمونی.

 

[Tara Motlagh]

۶. توضیح اضافه = خطر
دانای کل وسوسه می‌کنه همه‌چیز رو توضیح بدی:
انگیزه‌ها
گذشته‌ها
نمادها
تم‌ها
ولی داستان وقتی زنده‌ست که خواننده بعضی چیزها رو کشف کنه.

 

[Tara Motlagh]

سوم‌شخص محدود
۱. فقط داخل سرِ یک نفر باش
در سوم‌شخص محدود، راوی مثل یه دوربینه که روی شونه‌ی یک شخصیت نشسته.
یعنی:
✅ می‌تونی افکار، احساسات، خاطرات و برداشت‌های همون یک نفر رو بدون واسطه بگی
❌ نمی‌تونی بدانی بقیه دقیقاً چی فکر می‌کنن (مگر اینکه از روی رفتار حدس بزنه)
مثال بد:
سارا ناراحت بود. علی هم از ته دل از حرفش پشیمان شده بود.
(از کجا فهمیدیم علی ته دلش چی می‌گذره؟ ما توی ذهن سارا هستیم!)
مثال درست:
سارا ناراحت بود. علی نگاهش را دزدید و زیر لب گفت «ببخشید». شاید واقعاً پشیمان بود.

 

[Tara Motlagh]

۲. هدهاپینگ (Head Hopping) نکن
بزرگ‌ترین خطا همینه: پریدن از ذهن یک شخصیت به ذهن شخصیت دیگه در یک صحنه.
اگه قراره زاویه دید عوض بشه:
یا صحنه رو عوض کن
یا حداقل یه خط فاصله / پاراگراف مشخص بذار
وگرنه خواننده حس می‌کنه دوربین داستان داره تیک عصبی می‌گیره

 

[Tara Motlagh]

۳. جهان رو فقط از فیلتر اون شخصیت ببین
توصیف‌ها باید بازتاب ذهنیت همون شخصیت باشن.
یک سرباز به خیابون نگاه می‌کنه:
کوچه باریک مثل یک تله به نظر می‌رسید.
یک نقاش به همون خیابون نگاه می‌کنه:
نور عصر روی دیوارهای آجری پخش شده بود.
واقعیت یکیه، برداشت فرق می‌کنه — و این دقیقاً قدرت سوم‌شخص محدوده.

 

[Tara Motlagh]

۴. لحنِ روایت باید به شخصیت نزدیک باشه
راوی «بی‌طرفِ دانای کل» نیست. روایت باید بوی شخصیت بده.
اگه شخصیتت نوجوانه، بعیده توی روایت از واژه‌های فلسفی سنگین استفاده بشه.
اگه بدبینه، حتی توصیف‌های ساده هم ممکنه بار منفی بگیرن.

 

[Tara Motlagh]

۵. از دانسته‌های خارج از دسترس استفاده نکن
شخصیت:
آینده رو نمی‌دونه
پشت درِ بسته رو نمی‌بینه
نیت واقعی دیگران رو نمی‌فهمه
پس روایت هم نباید این اطلاعات رو لو بده.
مثال بد:
او نمی‌دانست که این آخرین باری است که مادرش را می‌بیند.
(این دانای کله، نه محدود.)

 

[Tara Motlagh]

۶. «نشان بده»، اما از کانال شخصیت
به‌جای گزارش مستقیم، واکنش‌های شخصیت رو نشون بده:
دست‌هایش عرق کرده بود. یعنی دروغ می‌گفت؟

 

[Tara Motlagh]

۷. فاصله‌گذاری اضافی ایجاد نکن
کلماتی مثل:
فکر کرد
احساس کرد
دید که
متوجه شد که
اگه زیاد تکرار بشن، بین خواننده و ذهن شخصیت فاصله می‌ندازن.
به‌جای:
او احساس کرد اتاق کوچک است.
بنویس:
اتاق خفه‌کننده بود.

 

[Tara Motlagh]

نکته خیلی مهمی که وجود داره شباهت‌ها و تفاوت‌هایی هست که در این سه زاویه‌دید وجود داره
اول تفاوت زاویه‌دید اول شخص و سوم‌شخص محدود که به‌ظاهر شباهت‌های خیلی زیادی با هم دارن