ایده تعلیق و پیرنگ در داستان پلیسی‌معمایی

[-pariya-]

پند و اندرز: نویسنده‌ی فیلم‌نامه‌ی پلیسی‌معمایی باید صبور باشد، عیناً شبیه به کارآگاه که باید با صبر و هوش و دقت در جزئیات معمولی پی به راز جنایت ببرد. کارآگاه اگر مثل نویسنده‌ی آماتور دستپاچه و هول باشد راز این جنایت کشف نخواهد شد. منظورم این است که پی‌رنگ‌ به دست نخواهد آمد.

 

[-pariya-]

پس برگردیم سر پی‌رنگ‌؛ شازده‌خانم با همدستی خدمه و ندیمه‌ها همسرش جهانسوز میرزا را کشته است. چطور؟ و البته چرا؟ چون آدمیزاد که بی‌جهت اقدام به قتل نمی‌کند. علت و انگیزه‌ی اقدام به قتل ساده‌تر از شیوه و عمل اقدام به قتل است.
«از هر دو راه کارآگاه به راز قتل و قاتل پی می‌بره.»

 

[-pariya-]

«بله ولی شیوه و طرز انجام قتل پیچیده‌تر از علت جرمه. چون قاتل در شیوه‌ی قتل و ارتکاب جرم ترفندی می‌زنه یا باید بزنه که کارآگاه یا هر شخص دیگه‌ای که نقش اون رو موقتاً به عهده گرفته سخت در کلاف سردرگم بمونه.»
قاتل زالوهایی را که باید طبق مداوای همیشگی بر بدن شازده جهانسوز می‌انداخته آغشته به سم کرده. این ترفند را یکی از خدمه زده که پدرش در شغل عطاری است.

 

[-pariya-]

این‌که یکی از خدمه یا یکی از بستگان او شغل عطاری دارد و فوت‌وفن حرفه را بلد است و خاصیت‌های درمانی زالو انداختن را می‌داند، امر بعیدی نیست، هست؟
«نه.»
«مناسب اون دوره هم هست چون زالو انداختن شیوه‌ی مرسومیه.»
«باشه قبول. این از شیوه‌ی اقدام به قتل. که طبعاً موجب پیدا شدن سرنخی برای کارآگاه می‌شه. اما کارآگاه چطور ملتفت زالوها می‌شه؟»

 

[-pariya-]

«از بوی متفاوت زالوهایی که تو ظرف کنار تخت شازده هست.»
«شامه‌ی قوی کارآگاه و تیزی تجربه‌هاش؟»
«فرض کنیم. یعنی فرض کنیم کارآگاه هم کمی با امور عطاری و طبعاً زالو انداختن آشناست.»

 

[-pariya-]

مناسب اون دوره هم هست چون زالو انداختن شیوه‌ی مرسومیه.»
«باشه قبول. این از شیوه‌ی اقدام به قتل. که طبعاً موجب پیدا شدن سرنخی برای کارآگاه می‌شه. اما کارآگاه چطور ملتفت زالوها می‌شه؟»
«از بوی متفاوت زالوهایی که تو ظرف کنار تخت شازده هست.»

 

[-pariya-]

«شامه‌ی قوی کارآگاه و تیزی تجربه‌هاش؟»
«فرض کنیم. یعنی فرض کنیم کارآگاه هم کمی با امور عطاری و طبعاً زالو انداختن آشناست.»
«قبول.»
اما چرا مقتولِ بخت‌برگشته مقتول شده؟ یک: نفعی که نبودِ او برای قاتل دارد. دو: کینه‌ای که قاتل از مقتول دارد.

 

[-pariya-]

جهانسوز میرزا (مقتول) مردی عیاش و خائن به همسر بوده و در عین حال شازده خانم به طمع ملک و املاک شازده که به او می‌رسیده قتل را انجام داده. یعنی هر دو شرط چرایی اقدام به قتل. کار از محکم‌کاری عیب نمی‌کند. هر دو شرط را می‌گذاریم

 

[-pariya-]

تا مخاطبی که به‌سادگی مجاب نمی‌شود و زیر بار اقدامات هولناک نمی‌رود قانع شود که قاتل راه و چاره‌ی دیگری نداشته و از اعمال و رفتار مقتول در حد جنون به خشم و نفرت رسیده و از طرفی منافع زیادی از قتل او می‌برد

 

[-pariya-]

لحن‌سازی: لحن نقش مهمی در داستان پلیسی ندارد ولی خب دوره‌ی قجرها است. کلمات مطابق تربیت اعیانی این خانه و رسم اشرافی لازم است کمی مطنطن باشد. همچنان که لحن خود کارآگاه به دلیل یأس از محیط این دوره اندکی غم‌زده و البته به دلیل شخصیت درون‌گرای کارآگاه کمی شاعرانه است.
«مگه قصد حاشیه‌روی و حاشیه‌پردازی داری؟»
«بالاخره کارآگاه که نمی‌تونه یکراست بره سر اصل مطلب.»