آموزشی فصل سه - شیمی دهم - خلاصه نکات

[-pariya-]

ایستگاه محاسبات:

نکته: انحلال پذیری نمک ها به نوع آن ها و دما بستگی دارد، ولی تاثیر دما بر مقدار انحلال پذیری آن ها یکسان نیست. نموداری که اثر دما بر انحلال پذیری یک ماده را نشان می دهد، نمودار انحلال پذیری _ دما گویند.

 

[-pariya-]

نکته: در این نمودار، نقاط روی منحنی نشان دهنده محلول سیر شده، نقاط زیر منحنی نشان دهنده محلول سیر نشده و نقاط بالای منحنی نشان دهنده محلول فراسیر شده است.

نکته: به طور کلی هر چه شیب نمودار یک ماده بیشتر باشد، تاثیر دما بر انحلال پذیری آن بیشتر است. به عنوان مثال در نمودار روبرو انحلال پذیری KNO3 بیش تر از KCl است.

* در این قسمت با مسائلی سر و کار دارید که مبنای نمودار انحلال پذیری دما می باشد و در آن ها ممکن است مقدار جرم حل شونده، جرم حلال یا جرم رسوب ته نشین شده خواسته شود.

 

[-pariya-]

برای حل این نوع مسائل از روی نمودار می توان انحلال پذیری را در هر دمایی به دست آورد و سپس با توجه به رابطه انحلال پذیری، مقدار حل شونده یا حلال را به دست آورد.

* با توجه به رابطه انحلال پذیری، مقدار حل شونده یا حلال را به دست آورد.

 

[-pariya-]

نکته: اگر در مسائلی جرم رسوب تولید شده ضمن کاهش دما (در نمودار های صعودی) و یا افزایش دما (در نمودار های نزولی) خواسته شود، می توان از کسرهای تناسبی زیر استفاده کرد.

نکته: معادله ی خطی که رابطه ی بین انحلال پذیری و دما را نشان می دهد به شرح زیر است: S=aθ+b

 

[-pariya-]

در این معادله a و b نشان دهنده ی انحلال پذیری ماده در دمای صفر°C است.

 

[-pariya-]

اثر دما بر انحلال پذیری مواد

یکی از عوامل مؤثر بر انحلال پذیری مواد در آب، دما است. با توجه به شکل روبه رو:

 

[-pariya-]

نمودار انحلال پذیری برخی مواد مانند KCl، KNO3 ، NaNO3 برحسب دما، صعودی است؛ یعنی با افزایش دما، انحلال پذیری آنها افزایش می یابد.

نمودار انحلال پذیری برخی مواد (مانندLiSO4) برحسب دما نزولی است؛ یعنی با افزایش دما، انحلال پذیری آنها کم می شود.

 

[-pariya-]

نمودار انحلال پذیری برخی مواد مانند NaCl برحسب دما به صورت خطی تقریبا افقی است؛ یعنی تغییر دما تأثیر چندانی بر انحلال پذیری آنها ندارد.

* هر چه قدرمطلق شیب نمودار انحلال پذیری یک ماده بیشتر باشد، تأثیر دما بر انحلال پذیری آن ماده بیشتر است

 

[-pariya-]

مولکول های قطبی:

نحوۀ جهت گیری مولکول های آب در میدان الکتریکی نشان میدهد که اتم اکسیژن، سرِ منفی و اتمهای هیدروژن، سرِ مثبت مولکول را تشکیل می دهند. شیمیدان ها به مولکول هایی مانند آب که در میدان الکتریکی جهت گیری می کنند، مولکول های دوقطبی یا قطبی می گویند.

م

 

[-pariya-]

مولکول های ناقطبی:

مولکول های سازندۀ ترکیب هایی مانند گاز اکسیژن O2، کربن دی اکسیدCO2 و متان CH4 در میدان الکتریکی جهت گیری نمی کنند چنین مولکول هایی، ناقطبی نامیده میشوند.

راه های تشخیص مولکول های قطبی و ناقطبی

1- مولکول های دو اتمی که اتم های سازنده آن ها متفاوت هستند، قطبی می باشند. مانند: HF, CO, HCl