مجموعه اشعار ابوالفرج رونی

[STARLET]

اختصاصی بخش ادبیات انجمن رمان بوک​

 

[YEGANEH.B]

ابوالفرج رونی، شاعر برجسته ایرانی قرن پنجم هجری قمری، در رونه از توابع نیشابور متولد شد. به دلیل اقامت طولانی‌مدتش در لاهور، به «رونی» یا «لاهوری» نیز شهرت یافت. او در دربار سلطان ابراهیم بن مسعود غزنوی و پس از آن در دربار پسرش، سلطان مسعود غزنوی، به شهرت رسید و از سبک شعری او پیروی شد. درگذشت او را در حدود سال ۵۲۵ هجری قمری می‌دانند.
سبک شعری ابوالفرج رونی از پیشروان تغییر سبک قدیمی خراسان به سبک نوین دیگری بود که تأثیر زیادی بر شعرای بعد از خود گذاشت. این تغییرات در دیوان او مشهود است و باعث شده تا شاعران بزرگی مانند انوری از سبک او پیروی کنند.
دیوان ابوالفرج رونی شامل غزلیات، رباعیات، مقطعات و قصاید است. این اشعار به دلیل زبان فصیح و بیان شیرینش، همواره مورد توجه علاقه‌مندان به ادبیات فارسی قرار گرفته‌اند.

 

[YEGANEH.B]

(رباعیات)

ارزانی عشوه تو هستم صنما
تا چون دل خسته به تو بستم صنما
گر نیز ترا به دوستی نپرستم
چون زلف تو خورشید پرستم صنما​

عشق و ناز تو برای من همه‌چیز است؛ دل خود را به تو بسته‌ام.
حتی اگر به ظاهر نپرستمت، باز هم مثل خورشید که در زلف سیاه تو گرفتار می‌شود، اسیر توام.​

 

[YEGANEH.B]

ای محتشمان حضرت آنید شما
کز فضل در آفاق نشانید شما
این پایه چرا همی ندانید شما
منصور سعید را نمانید شما​

ای بزرگان و قدرتمندان که نشانه‌های فضل و بزرگی‌تون در همه‌جا آشکار شده، چرا مقام و ارزش واقعی رو نمی‌شناسید؟ شما مانند «منصور حلاجِ سعادتمند» باقی نمی‌مونید و جایگاهش رو ندارید.​

 

[YEGANEH.B]

گه نیک به گفتار برافروخت مرا
گه سخت به کردار جگر سوخت مرا
چون بستن گفتار بیاموخت مرا
بر تخته عشق کرد و بفروخت مرا
​

معشوق گاهی با گفتارش دل مرا روشن می‌کرد و گاهی با رفتارش دل مرا می‌سوزاند. وقتی هم که سکوت و خاموشی در عشق را به من آموخت، مرا کاملاً در اختیار گرفت و مانند برده‌ای در بازار عشق فروخت.​

 

[YEGANEH.B]

از درد فراقت ای به لب شکر ناب
نی روز مرا قرار و نی در شب خواب
چشم و دل من ز هجرت ای در خوشاب
صحرای پر آتش است و دریای پر آب
​

فراق و دوری تو آرام و قرار را از من گرفته؛ روز و شبم با درد و بی‌خوابی می‌گذرد. دل و جانم از داغ تو مثل صحرای سوزان و دریای طوفانی است: پر از آتش عشق و غرق در اشک غم.​

 

[YEGANEH.B]

ای رأی سفر کرده فغان از رایت
خود بی تو چگونه دید بتوان جایت
از دیده کنم رکاب هجر افزایت
تا مردمکش همی پرستد پایت
​

شاعر از دوری و هجرت معشوقش فغان دارد. او با وجود دوری، با چشمانش آثار و نشانه‌های حضور معشوق را دنبال می‌کند، چنان که حتی مردمک چشمش انگار به عشق پای معشوق سجده می‌کند.​

 

[YEGANEH.B]

چون چرخ برافکند ردای زربفت
بنشست به صد حیله و برخاست به تفت
گفتم که مرو چو این بگفتم که برفت
رفتم که دمید صبح و آمد آگفت
​

شاعر در این بیت‌ها حرکت و نیرنگ معشوق را با تصویر چرخ و ردای زرین نشان می‌دهد؛ معشوق گاهی نشسته و با ناز و حیله ظاهر می‌شود و گاهی با تندی برمی‌خیزد. شاعر نیز در واکنش به این رفت و آمدها و ناامنی‌ها، دست به عمل می‌زند و تجربهٔ عشق و جدایی را حس می‌کند.​

 

[YEGANEH.B]

با روی تو آبله بسی کوشیدست
تا خلعتی از مهر در او پوشیده است
گفتی که دو هفته ماه نو پوشیده است
روضه گل و یاسمن بر او جوشیده است
​

شاعر می‌گوید زیبایی و روی معشوق باعث شده که خیلی‌ها تلاش کنند و خود را با عشق و محبت به او نزدیک کنند. توصیف ماه نو، گل و یاسمن نشان‌دهندهٔ لطافت، زیبایی و جذابیت پنهان و آشکار معشوق است.​

 

[YEGANEH.B]

روی تو ز مشک زلف قارون گشته ست
زلف تو ز عکس روی میگون گشته است
مستانه دو چشم تو دژم چون گشته ست
گفتی که برشک هر دو پرخون گشته است
​

شاعر در این بیت‌ها زیبایی معشوق را با عطر مشک و گل میگون توصیف می‌کند و در عین حال شدت احساس و هیجان او را در چشمان معشوق می‌بیند؛ چشمانی که هم مسـ*ـت و عاشقانه‌اند و هم گاهی پرخون و پر از درد و غم.​