آموزشی اقتباس چیست؟ ردپای داستان های اقتباسی در فیلمنامه نویسی

[-pariya-]

درست مثل این است يك نقاش امروزي بخواهد از تابلوي معروف داوينچي، موناليزاي تازه اي بکشد كه حتي در اجرای «كپي برابر اصل» نيز موفق نباشد. این اقتباسی غير خلاقانه است و شکست آن حتمی. زیرا تنها به مضمون و درونمايه اثر وفادار مانده و در مقايسه با كار اصلي، هيچ نشانه ای از خلاقيت هنری و نوآوري در آن ديده نمي شود.

 

[-pariya-]

همانطور که گفته شد، واقعيت اين است كه علی رغم منابع غني موجود در فرهنگ ایرانی-اسلامی و به ويژه ادبيات کهن ایران، در شرايط كنوني كارهاي قابل توجه و تاثیرگذاری تولید نمی شود. مراكزي چون «بنياد سينمايي فارابي» و «صدا و سیما» در مقاطع كوتاهي بر موضوع توجه به فيلمنامه هاي اقتباسي تاكيد داشتند. اما در عمل، برنامه مشخص و منظمي پی گرفته نشد.

 

[-pariya-]

ناگفته نماند اخیرا در اردیبهشت سال 1398 نخستین جایزه داستان های اقتباسی از شاهنامه به همت اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی و حوزه هنری این استان برگزار شد. رویدادی که اگر چه نشانه خوبی از شروع یک اتفاق مثبت در زمینه اقتباس از آثار غنی ادبیات ایرانی به حساب می آید، اما داغ سالیان غفلت و غرب و شرق گرایی در زمینه اقتباس از منابع ادبی را تازه می کند.

 

[-pariya-]

برترین فیلم های مشهور اقتباسی جهان
اگر از دنبال کنندگان پر و پا قرص فیلم های سینمایی غیر ایرانی هستید احتمالا فهرست زیر برایتان آشنا خواهد بود. فیلم های غیر اقتباسی در سینماهای امریکا و اروپا بسیار زیاد، در عین حال مشهور و پرطرفدارند. هر ساله در جشنواره های مطرح سینمایی دنیا، مجموعه های تلویزیونی و فیلم های سینمایی که فیلمنامه اقتباسی داشته اند جداگانه داوری می شوند.

 

[-pariya-]

به گفته لیندا سیگر مشاور فیلمنامه‌های هالیوودی 85 درصد از کل فیلم‌های برنده جایزه اسکار و همچنین 45 درصد از کل سریال های تلویزیونی امریکا، اقتباسی هستند. بدیهی است که منظور خانم سینگر از اقتباس، تنها برداشت ادبی نیست! برای اینکه این مطلب بیشتر طول نکشد به جدول زیر نگاهی بیاندازید تا با برخی از مطرح ترین سریال ها و فیلم های سینمایی اقتباسی دنیا و به ویژه برندگان بخش فیلمنامه اقتباسی در ادوار مختلف جشنواره اسکار آشنا شوید.

 

[-pariya-]

انیمیشن و اقتباس
رابطه انیمیشن و اقتباس خوب است. اقتباس از ادبیات کهن، بخصوص قصّه‌ها و افسانه‌ها و کشف روابط چندلایه و تو در توی افسانه با ژانر انیمیشن ، یکی از شیوه‌هایی است که امروزه مورد توجّه بسیاری از فیلمنامه‌نویسان انیمیشن قرار گرفته است.

 

[-pariya-]

اوّلین گام در تبدیل افسانه به انیمیشن، تحلیل متن افسانه و یافتن ویژگی‌های تصویری و مؤلّفه‌های مختلف دراماتیک آن است. شناخت نقاط قوّت و ضعف افسانه‌ها، اضافه نمودن و یا برجسته کردن عناصر دراماتیک و تقویت مؤلّفه‌های گوناگون انیمیشن ، باعث افزایش حرکت، تعلیق و تصویر در انیمیشن خواهد شد.

 

[-pariya-]

بسیاری از کارتون ها و انیمیشن هایی که در گذشته ساخته شدند و دوران کودکی ما را شیرین کردند آثار اقتباسی محسوب می شوند. مجموعه انیمیشن های سندباد، علاء الدین و غول چراغ جادو، پینوکیو در حقیقت اقتباسی از داستان های پرطرفداری هستند که در افسانه های قدیمی یا مجموعه داستان های پرمخاطب آن زمان وجود داشتند. مثلا:

 

[-pariya-]

انیمیشن سفرهای گالیور نیز یکی دیگر از نمونه های اقتباس در صنعت انیمیشن است. هنوز اگر به ما بگویند یک آدم عادی وارد سرمزین آدم کوچولوها می شود دوست داریم بقیه اش را بگوید! داستان گالیور یا همان غول سرزمین لی لی پوت، داستانی تخیلی و نوشته جاناتان سویفت نویسنده انگلیسی است.

 

[-pariya-]

ماجراجویی های سندباد برگرفته از داستان های هزار و یک شب است. در این انیمیشن ، کاراکترهای بیاد ماندنی سندباد، علاءالدین، علی بابا و یک مرغ مینا به نام شیلا وجود دارد.
بسیاری از بزرگترها خاطره خوشی با انیمیشن خانواده دکتر ارنست دارند. کارتونی که اقتباسی از کتاب خانواده سوئیسی رابینسون نوشته یوهان داوید ویس، نویسنده سوئیسی بود. معروفیت این کتاب – که در سال ۱۸۱۲ نوشته شد- تاکنون باعث ساخت نزدیک به هشت فیلم سینمایی، هفت تله فیلم، پنج سریال تلویزیونی و یک انیمیشن از آن اقتباس شده است.